على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2450
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نصر ) : رفت و درگذشت . و غبر الشيئ : تيره گرديد آن چيز . غبر ( qebr ) ا . ع . كينه . غبر ( qobr ) ا . ع . بقيهء شير در پستان . و بقيهء هر چيزى . ج : اغبار . غبر ( qabar ) ا . ع . خاك . و بيمارى كه در شكم و سپل شتر عارض گردد . و نام موضعى . و نام مردى . و داهية الغبر : داهيهء دلگير و دردناك . و صماء الغبر : بلاى بزرگ و سخت دشوار كه راه خلاص از آن ممكن نباشد و يا آنكه پس از ستيزهء با شخص راجع بقول شخص باشد . غبر ( qabar ) م . ع . غبر الجرح غبرا ( از باب سمع ) : به شد آن جراحت بر فساد كه پس از چندى باز روان گشته تباه گرديد . غبر ( qaber ) ص . ع . زخم تباه . و زخمى كه پس از به شدن باز روان گردد . و عرق غبر : رگى كه پس از بسته شدن روان گردد . غبر ( qobar ) ا . ع . نوعى از ماهى . و جوى بزرگ در سنگ كه جويهاى ديگر سنگريزهناك پيوسته بدان باشد . و مردى از تازيان دختر مردى را بزنى رفت به دو گفتند كه : ايندختر سالدار است گفت : لعلى اتغبر منها ولدا ، فلما ولد له سماه غبر ، و نسبت به اين مرد را غبرى گويند . غبر ( qobbar ) ا . ع . غبر الشيئ : باقيماندهء آن چيز و بيشتر در بقيهء خون حيض گويند . و بقيهء از شب . و باقى ماندهء از بيمارى . غبر ( qobbar ) ص . ع . ج . غابر . غبرا ( qabr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زمين . و سجادهء غبرا : فرش و بساط و هر چيز كه زمين را بپوشاند . غبراء ( qabr ' ) ص . ع . مؤنث اغبر . و سنة غبراء : سال قحط . غبراء ( qabr ' ) ا . ع . زمين . و زمين درختناك . و كبك ماده . و گياهى ريگى . و سنجد و يا درخت سنجد . و الوطاة الغبراء : پا سپردگى نو و يا كهنه و يا سپردگى ناپديد . و بنو الغبراء : درويشان و غرباى ناآشنا كه جهة آب فراهم آيند . و تركه على غبراء الظهر يعنى نااميد و زيانكار برگشت . غبران ( qobr n ) ا . ع . دو خرما در يك غلاف . ج : غبارين . غبرة ( qobrat ) ا . ع . گرد و غبار . و تيرگى . و رنگى شبيه بغبار . و باقيمانده . غبرة ( qabarat ) ا . ع . گرد و غبار . و زمين درختناك . و از اعلام است . غبرقة ( qobroqat ) ص . ع . امراة غبرقة العينين : زن فراح و سياه چشم . غبرور ( qobrur ) ا . ع . گنجشك خرد . غبرون ( qobrun ) ا . ع . نام يك قسم مرغى . و گنجشك خرد . غبس ( qabs ) و ( qabas ) م . ع . غبس الليل غبسا و غبسا ( از باب نصر و سمع ) : تاريك شد شب . غبس ( qobs ) ع . ج . اغبس و غبساء . عبس ( qabas ) ا . ع . تاريكى . و خاكستر گونى . و نام شترى . غبس ( qabas ) م . ع . خاكستر گون شدن . و تاريك گشتن ( و الفعل من سمع ) . غبسة ( qobsat ) ا . ع . تاريكى . و خاكستر گونى . غبش ( qabac ) ا . ع . بقيهء شب . و يا تاريكى آخر شب . ج : اغباش . غبش ( qabac ) م . ع . غبش غبشا ( از باب سمع ) : بتاريكى آخر شب رسيد . و غبش الليل : تاريك گرديد شب . غبش ( qabec ) ص . ع . ليل غبش : شب تاريك . غبش ( qobac ) ع . ج . غبشة . غبشاء ( qabc ' ) ص . ع . ليلة غبشاء : شب تاريك . غبشان ( qabc n ) و ( qobc n ) ا . ع . ابو غبشان . كنيهء مردى احمق كه قبل از قريش سدانة كعبه با وى بود و كليدهاى آن را بقصى بخيك شرابى فروخت و سپس پشيمان شد و در حماقت و پشيمانى به دو مثل زنند و وى را ابو غبشان نيز گويند . غبشة ( qobcat ) ا . ع . بقيهء شب . و يا تاريكى آخر شب . ج : غبش . غبشة ( qabecat ) ص . ع . ليلة غبشة : شب تاريك . عبص ( qabas ) ا . ع . خم چشم . غبص ( qabas ) م . ع . غبصت عينه غبصا ( از باب سمع ) : روان گرديد خم چشم و بسيار خم شد چشم او . غبط ( qabt ) ا . ع . رشك . غبط ( qabt ) م . ع . غبطه غبطا و غبطة و غبطة ( از باب ضرب و سمع ) : رشك برد بر او و آرزوى حال وى را نمود بىآنكه زوال آن را خواهد . و منه قولهم : اللهم غبطا لا هبطا . و نيز غبط : دست بر دنبه و تهيگاه گوسپند نهادن براى معلوم كردن فربهى و لاغرى آن . و دست بر پشت آن زدن تا بداند كه پيه دارد و يا ندارد . غبط ( qabt ) و ( qebt ) ا . ع . دستهء كشت دروده . ج : غبوط . غبط ( qobot ) ا و ص . ع . ج . غبيط . و ج . غابط . غبطة ( qebtat ) ا . ع . رشك . و نيكوئى حال با شادمانى . غبطة ( qebtat ) و ( qabtat ) م . ع . غبط غبطة و غبطة و غبطا . مر . غبط .